Vai trò của cộng đồng trong duy trì mô hình dạy tiếng dân tộc thiểu số tại địa phương

Abstract

Tóm tắt Ngôn ngữ của các dân tộc thiểu số (DTTS) là phương tiện truyền tải tri thức và là thành tố cấu thành bản sắc văn hóa cộng đồng. Tuy nhiên, quá trình biến đổi xã hội đã và đang dẫn đến tình trạng mai một tiếng mẹ đẻ trong các cộng đồng DTTS ở Việt Nam. Trước bối cảnh này, việc xây dựng và duy trì các mô hình dạy tiếng DTTS có sự tham gia của cộng đồng như là một cách tiếp cận, giải pháp hiệu quả trong bảo tồn ngôn ngữ và văn hóa truyền thống. Vận dụng phương pháp phân tích tài liệu, bài viết này đã tập trung phân tích vai trò chủ thể của cộng đồng trong triển khai mô hình giảng dạy như lớp học của già làng, câu lạc bộ, trung tâm cộng đồng ở nhiều địa phương như các tỉnh Lào Cai, Điện Biên, Phú Thọ, Lâm Đồng, An Giang, Vĩnh Long, Cà Mau,… Đồng thời, tác giả bước đầu nhận diện những khó khăn, thách thức trong việc phát huy vai trò cộng đồng, bao gồm: rào cản về nhận thức, thiếu hụt giáo viên kế cận, điều kiện cơ sở vật chất hạn chế; tác động của di cư, áp lực kinh tế, biến đổi văn hóa - xã hội. Trên cơ sở đó, tác giả đề xuất một số giải pháp nhằm góp phần duy trì mô hình dạy tiếng DTTS.